Chị Nguyễn Thị HoaảngcáchantoàngiátrảgópBàihọctừvụvỡnợtạiBìnhDươtôm buổi tối。công nhân khu công nghiệp VSIP 2 (Bình Dương)， vừa mất trắng chiếc xe máy trị giá 45 triệu đồng vì không duy trì được khoảng cách an toàn giá trả góp. Câu chuyện của chị không phải cá biệt. Nhiều người lao động nhập cư chọn mua xe， điện thoại qua hình thức trả góp với lãi suất 'cắt cổ'， để rồi chỉ sau vài tháng chậm thanh toán， tài sản bị thu hồi， nợ cũ chưa trả xong đã chồng thêm nợ mới. Khoảng cách an toàn giá trả góp – hiểu đơn giản là mức chênh lệch giữa giá trả ngay và tổng số tiền phải trả khi mua trả góp – đang bị nhiều người tiêu dùng bỏ qua.
Tôi từng chứng kiến một hợp đồng mua điện thoại tại cửa hàng nhỏ ở Thủ Đức. Giá niêm yết 8 triệu đồng. Khách trả trước 2 triệu， phần còn lại 6 triệu trả góp trong 12 tháng。mỗi tháng 650.000 đồng. Tổng cộng sau một năm， người mua phải trả 9，8 triệu đồng. Khoảng cách an toàn giá trả góp ở đây lên tới 1，8 triệu đồng， tức 22，5% giá trị gốc. Nhân viên bán hàng chỉ nói 'lãi suất ưu đãi' mà không hề nhắc đến con số cuối cùng. Người mua， vì quá cần tiền mặt xoay xở， gật đầu ký ngay. Đến tháng thứ tư， mất việc， họ không thể trả đúng hạn， phí phạt trả chậm cộng dồn， số nợ phình lên nhanh hơn thu nhập.Vậy khoảng cách an toàn giá trả góp bao nhiêu là hợp lý?Theo quan sát của tôi， nếu tổng chi phí trả góp vượt quá 15% giá bán niêm yết， người mua nên cân nhắc lại. Đó là ngưỡng mà phần lớn các ngân hàng thương mại áp dụng cho vay tiêu dùng tín chấp. Nhưng thực tế， nhiều công ty tài chính tiêu dùng đang đẩy khoảng cách này lên 30-40%， thậm chí 50% với các gói 'trả góp 0%' nhưng kèm phí bảo hiểm。phí chuyển đổi， phí thường niên. Chị Hoa kể: 'Lúc mua， em chỉ nhìn số tiền mỗi tháng. Đến khi cộng hết các loại phí， em mới thấy mình mua chiếc xe đắt gần gấp rưỡi giá thị trường.'Một điểm đáng lưu ý: khoảng cách an toàn giá trả góp không chỉ là con số phần trăm. Nó còn phụ thuộc vào thu nhập ròng hàng tháng của người vay. Nếu tiền trả góp chiếm quá 30% thu nhập， rủi ro vỡ nợ rất cao. Tôi từng tư vấn cho một nhóm công nhân may tại Dĩ An. Họ có thu nhập 7 triệu đồng/tháng， nhưng nhiều người ký hợp đồng trả góp xe máy 2，5 triệu đồng/tháng. Chỉ cần một tháng tăng ca bị cắt。họ lập tức rơi vào cảnh nợ nần. Khoảng cách an toàn giá trả góp khi đó không còn là 15% hay 20% nữa， mà là khả năng chịu đựng cú sốc thu nhập.
Đừng để khoảng cách an toàn giá trả góp trở thành khoảng cách giữa ước mơ và n� nần. Trước khi ký bất kỳ hợp đồng trả góp nào， hãy tự tính tổng số tiền phải trả。so sánh với giá trả ngay， và đối chiếu với thu nhập thực tế. Nếu con số vượt 15% giá trị món hàng hoặc 30% thu nhập hàng tháng， nên dừng lại. Một chiếc xe máy， một chiếc điện thoại có thể mua sau， nhưng một khoản nợ xấu sẽ theo bạn rất lâu.
