Hôm quaỉsốnhiênliệusinhhọcKhiconsốquyếtđịnhgiávàniềmtinthịtrườhướng dẫn giao tiếp hiệu quả， tại trạm xăng dầu ở quận 7， TP.HCM， một tài xế xe tải nhỏ tên Hùng đứng ngắm nghía cột bơm E5 RON92. Anh không quan tâm lắm đến màu xanh của vòi bơm， mà lẩm nhẩm: "Chỉ số octan là bao nhiêu?Tỷ lệ ethanol thế nào?
". Câu hỏi tưởng chừng đơn giản ấy lại là trung tâm của mọi cuộc tranh luận về nhiên liệu sinh học. Thông số không chỉ là những con số khô khan trên nhãn dán. Nó là hợp đồng ngầm giữa nhà sản xuất。cây xăng và hàng triệu động cơ. Một sai lệch nhỏ về chỉ số kỹ thuật có thể biến một lít xăng sinh học từ giải pháp xanh thành thảm họa cho động cơ.Tôi từng chứng kiến một lô hàng E10 từ nhà máy ở Dung Quất về kho miền Tây. Nhân viên kiểm định lấy mẫu， đo chỉ số octan và phát hiện độ ẩm vượt ngưỡng 0，3%. Chỉ 0，3% thôi， nhưng theo tiêu chuẩn TCVN 8063:2009， nó đủ để lô hàng bị trả lại. Anh bạn làm bên kiểm định nói với tôi: "Mày biết không。nhiên liệu sinh học thông số nó khắt khe hơn xăng khoáng. Ethanol háo nước， nên chỉ cần một chút ẩm là tách lớp， ăn mòn kim loại， hỏng bơm xăng". Nghe thì nhỏ， nhưng hậu quả thì lớn. Các chỉ số như hàm lượng ethanol， trị số octan， nhiệt độ chưng cất 50%， áp suất hơi Reid (RVP) – tất cả đều có ngưỡng. Vượt ngưỡng là dừng. Không thương lượng.Một chuyên gia từ Viện Dầu khí Việt Nam chia sẻ với tôi rằng， nhiều doanh nghiệp nhập khẩu ethanol từ Brazil hay Mỹ về pha trộn， nhưng không kiểm tra kỹ chỉ số RVP. Vào mùa hè， RVP cao khiến xăng bay hơi mạnh， gây hiện tượng "khóa hơi" (vapor lock) ở động cơ phun xăng điện tử. Xe chết máy giữa đường， tài xế chửi， cây xăng mất uy tín. "Đó là lúc thông số không còn là chuyện kỹ thuật. Nó là chuyện tiền và chuyện niềm tin"， ông nói. Tôi nhớ có lần thử nghiệm ở phòng lab nhỏ tại Cần Thơ， một mẫu E5 tự pha có chỉ số octan đo được là 91，2 thay vì 92 theo công bố. Chỉ 0，8 đơn vị， nhưng động cơ turbo tăng áp kêu róc máy ngay khi đổ thử. Chủ xe không hiểu vì sao xe yếu。
garanti rung. Hóa ra là do chỉ số octan thấp hơn cam kết.Thị trường nhiên liệu sinh học Việt Nam đang chứng kiến cuộc đua về giá。nhưng người tiêu dùng ngày càng tinh. Họ bắt đầu hỏi về tỷ lệ ethanol， về chỉ số octan thực tế， về nguồn gốc nguyên liệu. Một số cây xăng ở Hà Nội dán bảng "E5 RON92 – octan 92， ethanol 5%±0，5"， kèm mã QR truy xuất lô hàng. Đó là tín hiệu đáng mừng. Nhưng vẫn còn những nơi bán E5 mà chỉ số ethanol lên tới 7-8% do pha lố. Động cơ đời cũ không tương thích， cao su， gioăng phớt bị ăn mòn. Sửa chữa tốn vài triệu đồng， trong khi tiết kiệm được vài trăm đồng mỗi lít. Bài toán kinh tế không hề đơn giản.Nhìn sang Thái Lan hay Brazil， họ kiểm soát nhiên liệu sinh học thông số bằng hệ thống giám sát tự động từ nhà máy đến cây xăng. Mỗi lô hàng có tem truy xuất， mỗi chỉ số được cập nhật lên cổng dữ liệu quốc gia. Việt Nam chưa làm được điều đó. Nhưng áp lực từ thị trường và người tiêu dùng sẽ buộc phải thay đổi. Bởi suy cho cùng。
một lít xăng sinh học tốt không phải là lít xăng rẻ nhất， mà là lít xăng có thông số đúng như công bố. Đó là lời hứa kỹ thuật， và cũng là lời hứa đạo đức với hàng triệu động cơ đang chạy trên đường mỗi ngày.
