Hà Nội những ngày cuối tháng 10ànđườngphùhợpvớiaiGócnhìntừthựctếgiaothôgạo buổi trưa， đường Nguyễn Trãi lúc 7 giờ sáng. Một chiếc xe buýt lớn chen vào làn đường dành cho xe máy， phía sau là hàng trăm chiếc xe máy phải bò từng mét. Người điều khiển xe buýt có vẻ không quan tâm lắm đến vạch kẻ đường. Câu hỏi 'làn đường phù hợp với ai' không còn là chuyện lý thuyết trên giấy tờ nữa， mà là cuộc chiến sinh tồn mỗi ngày.Tôi từng ngồi uống cà phê ở góc đường Láng hơn một tiếng đồng hồ。chỉ để đếm xem có bao nhiêu phương tiện đi sai làn. Kết quả khá bất ngờ: gần 40% xe máy chạy vào làn ô tô， trong khi không ít ô tô lại lấn sang làn xe thô sơ. Làn đường phù hợp với ai?
Về mặt pháp lý， làn đường được phân chia theo loại phương tiện và tốc độ. Nhưng thực tế， người tham gia giao thông Việt Nam thường chọn làn nào trống thì đi， bất kể biển báo. Điều này tạo ra một hệ thống giao thông hỗn loạn nhưng lại có trật tự ngầm của nó.Anh Tuấn， một tài xế xe công nghệ ở quận Thanh Xuân。chia sẻ: 'Tôi chạy xe 8 tiếng mỗi ngày. Làn đường phù hợp với ai ư?Với tôi， làn nào ít kẹt thì đi. Nếu cứ cứng nhắc theo biển， có khi mất cả tiếng đồng hồ.' Quan điểm này không cá biệt. Nhiều nghiên cứu giao thông chỉ ra rằng ở các đô thị Đông Nam Á， việc tuân thủ làn đường nghiêm ngặt đôi khi làm giảm hiệu suất lưu thông. Tuy nhiên， điều đó không có nghĩa là phá vỡ quy tắc một cách tùy tiện. Vấn đề nằm ở chỗ: hạ tầng chưa đáp ứng được nhu cầu， và ý thức người dân chưa theo kịp quy định.Vậy làn đường phù hợp với ai?
Với người đi bộ， làn đường dành cho họ thường bị chiếm dụng làm nơi bán hàng hoặc đỗ xe. Với xe đạp， làn đường riêng gần như không tồn tại ở nhiều tuyến phố. Với xe buýt， làn ưu tiên đôi khi bị xe con xâm phạm. Còn với xe máy – phương tiện chiếm hơn 80% lưu lượng – làn đường dành cho họ lại thường xuyên bị xe tải và ô tô lấn chiếm. Có thể thấy。không có làn đường nào thực sự 'phù hợp' một cách trọn vẹn cho bất kỳ ai， bởi hệ thống giao thông đang quá tải và thiếu tính kết nối.
Giải pháp không chỉ là phạt thật nặng. Tôi từng chứng kiến một cảnh sát giao thông kiên nhẫn giải thích cho một bác xe ôm về làn đường dành cho xe thô sơ. Bác ấy gật gù rồi lại chạy vào làn xe máy ngay sau đó. Thay đổi thói quen cần thời gian và sự nhất quán. Một số thành phố như Đà Nẵng đã thử nghiệm làn đường thông minh， điều chỉnh linh hoạt theo giờ cao điểm. Kết quả bước đầu khả quan: tai nạn giảm 15% sau sáu tháng. Điều đó cho thấy， làn đường phù hợp với ai phụ thuộc vào cách chúng ta thiết kế và vận hành， chứ không chỉ là những vạch sơn cố định.
